Kola böceği Zararlı mı? Helal mi?

Kola böceği Zararlı mı? Helal mi?

Cochineal olan böcek toplanıyor, kurutuluyor ve öğütülüp toz haline getiriliyor ve bize yediriliyor...

23 Nisan 2012, Pazartesi - 13:31
HİT: 12473(1)


  
Güney Amerika'da yaşayan ve adı Cochineal olan böcek toplanıyor, kurutuluyor ve öğütülüp toz haline getiriliyor. Elde edilen katkı maddesinin hazır gıdalarda kullanıldığının ortaya çıkması ise tartışma yarattı. 

Kola böceği zararlı mı, helal mi?

Pek çoğumuz market raflarındaki ürün paketlerinde nae yazdığına bakmıyoruz. İncelemediğimiz ambalajların bazılarında şöyle bir kod bulunuyor: E120. İşte bu kod geçen hafta Türkiye ve dünyada en çok tartışılan konulardan biriydi. Bir kahve firmasının bazı ürünlerinde karmin olarak bilinen E120 maddesinin bulunduğu ortaya çıktı.

Hemen ardından marketlerdeki pek çok hazır gıdada bu katkı maddesinin kullanıldığı anlaşıldı. Katkı maddesinin bu kadar tepki çekmesinin nedeni ise karminin 'cochineal' adlı bir böcekten elde edilmesi. Güney Amerika'da kaktüslerde bulunan kırmızı renkli bit türündeki bu böcek toplanıp birtakım işlemlerden geçirildikten sonra karmin boyası haline getiriliyor. Reçelden bisküviye, meyve sularından ete pek çok üründe kullanılıyor, gıdalara kırmızı renk veriyor. Bu bilgilerin ardından ise "Acaba böcek mi yiyoruz?" "Sağlığa zararlı mı?" soruları akılları karıştırmaya başladı. Gıda dernekleri, beslenme uzmanları, ilahiyatçılar ve vejetaryenlerle konuştuk.

EN AZINDAN SENTETİK DEĞİL

Şekerli Mamül Sanayicileri Derneği (ŞEMAD) Başkanı Şemsi Topuz karmin renklendiricisinin 1900'lü yılların başından beri tüm dünyada kullanıldığını ve sağlığa zararı konusunda bir bulguya rastlanmadığını söylüyor: "Hazır gıdalarda güvenilir hammaddeler kullanılıyor. Türk Gıda Kodeksi'nde belirtilen miktarlara göre ürünler hazırlanıyor. Doğal gıda renklendiricisi karminin herhangi toksik etkisi yok."

Karminin hazır gıda paketlerinde E 120 ile belirtildiğini söyleyen Gıda Güvenliği Derneği Başkanı Samim Saner bu maddenin kullanımının yasal olduğunu söylüyor. Bir böcekten elde edilse de AB gıda otoriteleri ve Türk Gıda Mevzuatı'na uygun olduğunu belirten Saner yine de bazı hazır gıda paketlerinde karmin bulunduğunun yazmamasının yanlış olduğunu savunuyor: "Karmin sentetik değil, doğal bir madde. Zararı olmadığı için birçok firma kullanıyor. Bazı peynir cinsleri, reçel, marmelat, çilekli ürünler, sosis, salam, köfte, pastırma gibi gıdalarda kullanımına izin var. Yine de gıda kodeksine göre bir ürünün formülüne giren her maddenin yazılması şart. 1 kg üründe en fazla 500 mg karmin bulunabilir. Öldürücü bir etkisi yok."

KULLANILAN DOZ BELİRTİLMELİ

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Nafiz Karagözoğlu 1 kg gıda boyası elde etmek için yaklaşık 155 bin böcek kullanıldığını söylüyor. Karminin dayanıklı olduğu için sık tercih edildiğini belirten Karagözoğlu "Alerjik bünyeli insanlarda yan etkileri olabilir. Gıda boyaları ve katkı maddelerinin sağlığa etkisinin anlaşılması için ciddi çalışmalar gerekir. Bu yüzden sağlık açısından doğal gıdadan uzaklaşılmamalı" diyor.

Uzman diyetisyen Selahattin Dönmez ise konuyla ilgili görüşlerini Avrupa Besin Güvenliği Konseyi ile Dünya Sağlık Örgütü'nün kararlarını örnek göstererek açıklıyor: "Kontrolü olmayan, dozajı belirtilmeyen katkı maddeleri alerjik reaksiyon gösterebilir, nörolojik sistemde hasar bırakabilir, kansere neden olabilir. Karmin böcekten elde edilen bir renklendirici ama böcek yediğimiz anlaşılmasın. Birçok katkı maddesi bitki ve hayvan dokularından elde edilir. Bilimsel verilerde karminin sağlığa olumlu ya da olumsuz etkisinin olduğunu gösteren araştırma yok. Gıdalarda karmin kullanıldıysa paketlere sağlığa zararsızdır raporu konulması ve dozajının ne olduğun belirtilmesi yeterli."

Alerjik reaksiyonlara neden olabilir

Karmin renklendiricisi kaktüslerde yaşayan, kırmızı duta benzeyen bir böceğin toplanıp kurutulması ve öğütülmesiyle elde ediliyor. Gıda Hareketi Başkanı Kemal Özer, Türkiye dahil tüm dünyada bu maddenin sayısız üründe kullanıldığını söylüyor. Peki gıdalarda karmin bulunduğunu nasıl anlayacağız? Özer, ürünün etiketinde 'carmin', 'cochineal (kokhineal)' veya 'E 120' yazıyorsa o pakette mutlaka karminin kullanıldığını anlatıyor: "Etiketler de her zaman gerçeği yansıtmaz. Kola, vişne suyu, pasta, kek, jöle, sakız, şeker, sütlü ürünler, dondurma, reçel, yoğurt, aromalı maden suyu, gibi pek çok üründe karmin bulunuyor. Katkı maddeleriyle ilgili araştırmamıza göre bu maddenin bazı insanlarda aşırı alerjik reaksiyona yol açtığı konusunda bilimsel bulgular var. Astıma, hiperaktiviteye neden olabilir. Karminin en sağlıklı alternatifi ise vişne."

Mekruh ya da haram değil

PEKİ böcekten elde edilen katkı maddesinin gıdalarda kullanılması dinen sakıncalı olabilir mi? İlahiyatçı Prof. Dr. Abdülaziz Bayındır E 120 katkı maddesinin dinen mekruh ya da haram sayılmadığını söylüyor: "cochineal adlı böceğin haram kılındığına dair bir ayet ya da hadis yok. Dinen temiz sayılan kaktüste yaşaması, böceğin de temiz olduğunu gösterir. Haşeratın yenilmesi, mübah sayılması, Hz. Muhammed'in devrinin adetlerindendi. O da insanları haşerat yemekten men etmedi."

Bizim için inek de böcek de aynı

HAZIR gıdalarda hayvansal katkı maddesi kullanılması vejetaryenlerin de dikkatini çekti. Paketlerde mutlaka ayrıntılı bilgilerin bulunması gerektiğini söyleyen Vegan Kolektif üyesi Gizem Ateşöz "Katkı maddelerinin nereden geldiği, nasıl üretildiği yazılmalı. Hayvansal katkı varsa belirtilmeli. Biz böcek, inek ya da kediyi ayrı tutmuyoruz. Doğaya, hayvana zarar vermemek önemli. Böcekler hijyenik açıdan da sakıncalı olduğu için ne yediğimizi bilmek hakkımız" diyor. (Star gazetesi)

YORUMLAR

(1)
  • Cihan 2012-04-23 14:42:13 Midye de serbest bu bakış acısı ile

İLGİLİ HABERLER

  • ANKET
  • HAVA DURUMU

Ajanslar